Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!
Σήμερα βρίσκεται από την Κυβέρνηση σε διαβούλευση, ο νέος Κώδικας για την νομοθετική παρέμβαση σχετικά με την Τοπική Αυτοδιοίκηση Α’ και Β’ βαθμού.
Θεωρώ ότι η συζήτηση για τον νέο εκλογικό νόμο στην Τοπική Αυτοδιοίκηση ανοίγει ξανά ένα βαθύτερο πολιτικό και θεσμικό ζήτημα:
Θέλουμε Δήμους και Περιφέρειες που θα λειτουργούν με κουλτούρα δημοκρατικής σύνθεσης ή μοντέλα προσωποκεντρικής εξουσίας;
Τα τελευταία χρόνια, σε μεγάλο μέρος της ελληνικής αυτοδιοίκησης έχει παγιωθεί μια λογική «δημαρχοκεντρικού συστήματος», όπου ο εκάστοτε Δήμαρχος ή Περιφερειάρχης λειτουργεί σχεδόν ανεξέλεγκτα, σαν απόλυτος κυρίαρχος της τοπικής εξουσίας.
Με αποτέλεσμα Δημοτικά συμβούλια απαξιώνονται.
Παρατάξεις αντιμετωπίζονται ως εχθροί και όχι ως θεσμικοί συνομιλητές.
Ο διάλογος υποκαθίσταται από επικοινωνιακή διαχείριση.
Οι αποφάσεις λαμβάνονται συχνά από κλειστούς κύκλους εξουσίας και μετατρέπονται σε τυπικές επικυρώσεις μέσα στα συλλογικά όργανα.
Και το χειρότερο;
Ένα σημαντικό μέρος του πολιτικού συστήματος θεωρεί αυτή την κατάσταση φυσιολογική.
Η αλήθεια είναι πως το σημερινό μοντέλο έχει ενισχύσει τη λογική του «τοπικού ηγεμόνα».
Ενός Δημάρχου που θεωρεί ότι ο Δήμος είναι προσωπικός μηχανισμός διοίκησης και όχι πεδίο δημοκρατικής σύνθεσης και κοινωνικής συμμετοχής.
Αυτό ακριβώς είναι που πρέπει να αλλάξει.
Προσωπικά θεωρώ πως η εκλογή Δημάρχου ή Περιφερειάρχη με ποσοστό 42% και μία ψήφο θα μπορούσε να αποτελέσει μια λογική και καθαρή λύση πρώτης Κυριακής, εφόσον υπάρχει πραγματικά ισχυρή κοινωνική αποδοχή.
Όμως εάν κανένας συνδυασμός δεν καταφέρνει να συγκεντρώσει το συγκεκριμένο ποσοστό, τότε η λύση δεν μπορεί να είναι τεχνητές μεταφορές ψήφων ή μαθηματικά εκλογικά τεχνάσματα που επιχειρούν να κατασκευάσουν πλειοψηφίες χωρίς πολιτική βάση.
Η πραγματική δημοκρατική λύση βρίσκεται μέσα στα ίδια τα συλλογικά όργανα της Αυτοδιοίκησης.
Σε μια τέτοια περίπτωση, το Δημοτικό ή Περιφερειακό Συμβούλιο θα έπρεπε να εκλέγει τον Δήμαρχο ή τον Περιφερειάρχη μέσα από τα μέλη του, μέσω δημόσιων προγραμματικών συμφωνιών μεταξύ των παρατάξεων.
Δηλαδή:
Ø με σαφές πλαίσιο συνεργασίας,
Ø με κοινό πρόγραμμα διοίκησης,
Ø με δεσμεύσεις απέναντι στους πολίτες,
Ø με κατανομή ευθυνών,
Ø με θεσμικό έλεγχο,
Ø με διαφάνεια και λογοδοσία.
Αυτό θα άλλαζε συνολικά τη φιλοσοφία της Αυτοδιοίκησης.
Για πρώτη φορά οι παρατάξεις θα υποχρεώνονταν:
Ø να συνθέτουν,
Ø να διαπραγματεύονται,
Ø να συμφωνούν πάνω σε πραγματικές πολιτικές,
Ø να λειτουργούν με κουλτούρα ευθύνης και όχι στείρας αντιπαράθεσης.
Και κυρίως, θα σταματούσε η λογική της απόλυτης εξουσίας ενός μόνο προσώπου.
Σήμερα ακούμε συνεχώς πολιτικές δυνάμεις να μιλούν για κυβερνήσεις συνεργασίας σε εθνικό επίπεδο.
Να επικαλούνται ευρωπαϊκά παραδείγματα.
Να αναφέρονται στη σημασία των συναινέσεων και της πολιτικής ωριμότητας.
Πώς γίνεται όμως αυτό να θεωρείται θετικό για τη διακυβέρνηση της χώρας, αλλά επικίνδυνο όταν αφορά τους Δήμους και τις Περιφέρειες;
Πώς μπορούμε να μιλάμε για συνεργασίες στο κεντρικό πολιτικό σύστημα και ταυτόχρονα να αποτρέπουμε κάθε αντίστοιχη δυνατότητα στην Αυτοδιοίκηση Α’ και Β’ βαθμού;
Η αντίφαση είναι τεράστια.
Στην πραγματικότητα, η Τοπική Αυτοδιοίκηση είναι ίσως ο καταλληλότερος χώρος για να λειτουργήσουν μοντέλα συνεργασίας.
Γιατί εκεί τα προβλήματα δεν είναι ιδεολογικά.
Είναι καθημερινά και πρακτικά:
Ø η καθαριότητα,
Ø το νερό,
Ø οι αθλητικές εγκαταστάσεις,
Ø τα σχολεία,
Ø η κοινωνική πολιτική,
Ø η τοπική ανάπτυξη,
Ø η προστασία του περιβάλλοντος,
Ø οι υποδομές.
Κανένα από αυτά δεν λύνεται με προσωπικές στρατηγικές εξουσίας.
Αντιθέτως, απαιτούν ευρύτερες συναινέσεις και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Σήμερα, δυστυχώς, σε αρκετές περιπτώσεις βλέπουμε δημοτικές αρχές που λειτουργούν με χαρακτηριστικά πολιτικής αλαζονείας:
Ø περιορισμό της ουσιαστικής συμμετοχής της αντιπολίτευσης,
Ø υποβάθμιση των δημοτικών συμβουλίων,
Ø διοίκηση μέσω στενού κύκλου συνεργατών,
Ø υπερσυγκέντρωση εξουσιών,
Ø έλλειψη διαβούλευσης με τις τοπικές κοινωνίες,
Ø λογική «αποφασίζουμε και διατάζουμε».
Αυτό όμως δεν είναι σύγχρονη αυτοδιοίκηση.
Η σύγχρονη αυτοδιοίκηση πρέπει να βασίζεται:
Ø στη συλλογικότητα,
Ø στη διαβούλευση,
Ø στις συνθέσεις,
Ø στον θεσμικό έλεγχο,
Ø στη διαφάνεια,
Ø στη δημοκρατική λογοδοσία.
Ένας Δήμαρχος δεν μπορεί να λειτουργεί ως πολιτικός μονάρχης για πέντε χρόνια χωρίς ουσιαστικά αντίβαρα.
Και τελικά, οι μεγάλες αναπτυξιακές προοπτικές για έναν Δήμο ή μια Περιφέρεια δεν προκύπτουν από μονοπρόσωπες διοικήσεις.
Προκύπτουν όταν διαφορετικές δυνάμεις μπορούν να συμφωνήσουν σε έναν κοινό στρατηγικό σχεδιασμό για τον τόπο τους.
Η Ελλάδα χρειάζεται μια νέα αυτοδιοικητική κουλτούρα.
Λιγότερους «ηγεμόνες», Περισσότερες συνεργασίες.
Λιγότερη προσωπολατρία, Περισσότερους ισχυρούς θεσμούς.
Γιατί η δημοκρατία στην Αυτοδιοίκηση δεν εξαντλείται στην εκλογή ενός προσώπου.
Αποδεικνύεται καθημερινά μέσα από τη δυνατότητα συνεννόησης, σύνθεσης και συλλογικής ευθύνης απέναντι στην κοινωνία.
ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ ΘΕΟΔΩΡΟΣ
Συνδικαλιστής ΔΑΚΕ ΓΕΝΟΠ/ΔΕΗ,
Πολύτεκνου και πρώην μέλος του Δ.Σ. του ΚΟΔΗΠ,
Εκπρόσωπος της Δημοτικής Παράταξης «ΝΕΑ ΠΑΤΡΑ».
