σπιράλ:  Όλη η αλήθεια για τις απαλλοτριώσεις στο Δήμο Πατρέων

«Δεν συναινούμε στα πολιτικά τερτίπια, τις μεθοδεύσεις και τις εξυπηρετήσεις της δημοτικής αρχής»

Στο Δημοτικό Συμβούλιο της 29/7/2026 η δημοτική αρχή έφερε αίτημα για έγκριση αποζημίωσης κοινόχρηστων χώρων για διάνοιξη οδού στην περιοχή της Ροδινής. Για αποφάσεις αποζημιώσεων εκκρεμών απαλλοτριώσεων απαιτείται διευρυμένη πλειοψηφία 2/3 των δημοτικών συμβούλων. Σύσσωμη η αντιπολίτευση δεν ψήφισε θετικά, και έτσι δεν είχαμε έγκριση. Η δημοτική αρχή ισχυρίζεται ότι στερήσαμε από την περιοχή τις αναγκαίες διανοίξεις. Ας δούμε όμως πως έχει η κατάσταση με τις απαλλοτριώσεις κοινόχρηστων χώρων  καθώς και το σκεπτικό βάσει του οποίου το σπιράλ δεν ενέκρινε τη συγκεκριμένη εισήγηση:

Στον Δήμο Πατρών υπολογίζεται ότι υπάρχουν εκατοντάδες απαλλοτριώσεις σε αναμονή, που εκκρεμούν από παλαιά και νέα Σχέδια Πόλης (σε Αγυιά, Ζαρουχλέικα, Μπεγουλάκι, Εγλυκάδα, Ρίο και αλλού). Με βάση τις αντικειμενικές και εμπορικές αξίες των ακινήτων στην Πάτρα, το συνολικό κόστος για την αποζημίωση όλων των δεσμευμένων εκτάσεων για δρόμους και κοινόχρηστους χώρους υπολογίζεται, συντηρητικά, περίπου στο μισό δισεκατομμύριο ευρώ! Σημειώνεται πως ο ετήσιος τακτικός προϋπολογισμός του Δήμου Πατρών για κάλυψη λειτουργικών δαπανών και έργων είναι ένα μικρό κλάσμα αυτού του ποσού. Αν ο Δήμος καλείτο να τα πληρώσει «αύριο», θα κήρυσσε ακαριαία στάση πληρωμών / πτώχευση.

Ο πολεοδομικός σχεδιασμός στην Ελλάδα λειτουργεί ιστορικά με μια μεγάλη αντίφαση: Ο Δήμος σχεδιάζει έναν δρόμο ή μία πλατεία πάνω σε ιδιωτικά οικόπεδα. Το εκάστοτε οικόπεδο «δεσμεύεται» (ο ιδιοκτήτης δεν μπορεί να χτίσει ή να το αξιοποιήσει), αλλά ο δήμος δεν διαθέτει τα χρήματα για να καταβάλει αμέσως την αποζημίωση. Ο δήμος αποζημιώνει τα απολύτως απαραίτητα τμήματα (π.χ. για τη διάνοιξη ενός κομβικού δρόμου που είναι σε εξέλιξη):

α) ιεραρχώντας τις ανάγκες και

β) με βάση τα ελάχιστα κονδύλια που αποταμιεύονται ή διεκδικούνται από ειδικά πράσινα ταμεία.

Σύμφωνα με την ελληνική πολεοδομική νομοθεσία το χρονικό περιθώριο που έχει κάθε δήμος για να ολοκληρώσει την απαλλοτρίωση και να καταβάλει τις αποζημιώσεις είναι καθορισμένο, ώστε να μην «εγκλωβίζονται» οι ιδιοκτήτες επ’ αόριστο. Από την έγκριση του Ρυμοτομικού Σχεδίου (ή του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου), ο δήμος οφείλει να συντάξει την Πράξη Εφαρμογής και να προχωρήσει στην απαλλοτρίωση. Αν παρέλθουν 15 έτη από την έγκριση του σχεδίου χωρίς να συντελεστεί η απαλλοτρίωση (δηλαδή χωρίς να συνταχθεί η Πράξη Εφαρμογής), η ρυμοτομική απαλλοτρίωση αίρεται. Μετά την Πράξη Εφαρμογής ο δήμος έχει περιθώριο 5 ετών να την εκτελέσει και να εξοφλήσει τους δικαιούχους.

Ο νόμος παρέχει τη δυνατότητα στον ιδιοκτήτη να λειτουργήσει ως «επισπεύδων» όταν ένας δήμος καθυστερεί να αναθέσει τη συνολική μελέτη για όλη την περιοχή. Ένας ή περισσότεροι ιδιοκτήτες μπορούν να ζητήσουν τη σύνταξη Μεμονωμένης Πράξης Εφαρμογής μόνο για το οικοδομικό τετράγωνο ή το τμήμα που τους ενδιαφέρει. Ο ιδιώτης αναλαμβάνει να πληρώσει τον ιδιώτη μηχανικό που θα συντάξει το κτηματογραφικό διάγραμμα και τον πίνακα της Πράξης Εφαρμογής.

Ουσιαστικά οι ιδιώτες που έχουν οικονομική δυνατότητα μπορούν να μειώσουν την αναμονή των 15 ετών σε 1-2 έτη και να διεκδικήσουν την αποζημίωση στα 5 έτη που ο δήμος υποχρεούται να εξοφλήσει μετά την Πράξη Εφαρμογής. Μετά τα 5 έτη, αν δεν εξοφληθεί ή ρυθμιστεί η εξόφλησή του, το ακίνητο επιστρέφει ελεύθερο στον ιδιοκτήτη.

Στην συγκεκριμένη περίπτωση στη Ροδινή, ο ιδιώτης πλήρωσε την Πράξη Εφαρμογής μειώνοντας την αναμονή των 15 ετών και τώρα διεκδικεί την αποζημίωση. Παράλληλα όμως, σήμερα εκκρεμούν εκατοντάδες αποζημιώσεις για απαλλοτριώσεις για τις οποίες δεν υπάρχουν τα απαραίτητα χρήματα.

Η θέση του σπιράλ είναι σταθερή και σαφής: Εφόσον δεν υπάρχουν χρήματα για όλα τα αιτήματα, ο Δήμος Πατρέων οφείλει να αποκτήσει ένα σχέδιο προτεραιοτήτων, με κριτήριο την αναγκαιότητα και το όφελος των πολίτων. Δεν μπορεί χωρίς να εξηγεί το σκεπτικό να βάζει σε προτεραιότητα την συγκεκριμένη απαλλοτρίωση που εξυπηρετεί ελάχιστους ιδιώτες. Ειδικά σήμερα που εκκρεμούν σε άλλες περιοχές πολύ κρίσιμες διανοίξεις δρόμων που έχουν σχέση και με την ασφάλεια των πολίτων. Πέραν του ότι, για μια ακόμα φορά, δεν φρόντισε η δημοτική αρχή να ενημερώσει έγκαιρα –έστω τις παρατάξεις- για τις προθέσεις της.

Γνωστά πολιτικά τερτίπια με θύματα ξανά τους δημότες και την πόλη. Είναι καιρός να τελειώνουμε με αυτές τις μεθοδεύσεις. Δεν συναινούμε σε εξυπηρετήσεις εκτός ενός συνολικού σχεδίου.