Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!Τι σημαίνει η απόφαση του Αρείου Πάγου και τι πρέπει να κάνουν οι δανειολήπτες για να πάρουν όσα πλήρωσαν άδικα
Μπορεί η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου να δικαίωσε 350.000 δανειολήπτες στη διαμάχη με τους servicers για τους τόκους ρυθμισμένων δανείων του νόμου Κατσέλη, όμως νομικοί τονίζουν ότι δεν υπάρχει αυτόματη διαδικασία που θα καλύψει όσοι έχουν πληρώσει περισσότερους τόκους από όσο δικαιολογεί η απόφαση του Α. Πάγου. Οι δανειολήπτες θα χρειασθεί να προχωρήσουν σε ορισμένες νομικές ενέργειες για να πάρουν πίσω ό,τι πλήρωσαν αδικαιολόγητα.
Η πρόσφατη απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου αποτελεί δικαίωση για χιλιάδες δανειολήπτες του νόμου Κατσέλη. Έκρινε οριστικά ότι οι τόκοι πρέπει να υπολογίζονται επί της μηνιαίας δόσης που όρισε το δικαστήριο και όχι επί του συνολικού άληκτου κεφαλαίου, όπως έκαναν καταχρηστικά οι εταιρείες διαχείρισης.
Δεδομένου ότι η απόφαση είναι πολύ πρόσφατη (μόλις εκδόθηκε), οι τράπεζες και οι servicers δεν έχουν ακόμη ανακοινώσει αν θα ακολουθήσουν κάποια ομοιόμορφη διαδικασία επιστροφής των «αχρεωστήτως καταβληθέντων», δηλαδή των ποσών που δόθηκαν χωρίς να οφείλονται. Ο δικηγόρος Πειραιώς, Γιώργος Καλτσάς, που είχε αναλάβει μια από τις πρώτες υποθέσεις τέτοιας διαφοράς δανειολήπτη – servicer, η οποία κατέληξε σε θετική απόφαση για τον δανειολήπτη, τονίζει στο Σin ότι πιθανότατα οι δανειολήπτες θα χρειασθεί να προβούν σε νομικές ενέργειες, ανάλογα με το σημείο στο οποίο βρίσκεται η αποπληρωμή της ρύθμισής τους.
Η πρώτη κατηγορία, στην οποία ανήκουν και οι περισσότεροι δανειολήπτες με ρυθμισμένα δάνεια, είναι όσοι έχουν υποχρεωθεί τα τελευταία χρόνια (μετά την πανδημία και την αύξηση των ευρωπαϊκών επιτοκίων) να πληρώνουν «φουσκωμένες» δόσεις λόγω καταχρηστικού υπολογισμού των τόκων. Αυτοί θα πρέπει, όπως τονίζει ο κ. Καλτσάς, να υπολογίσουν, σε συνεργασία με τον δικηγόρο τους, το ποσό που έχει καταβληθεί αχρεωστήτως για «φουσκωμένους» τόκους, και να ζητήσουν με εξώδικη δήλωση από τον servicer να τους επιστραφούν.
Αυτό δεν θα γίνει με χρηματική καταβολή, αλλά μέσω συμψηφισμού με τις μελλοντικά οφειλόμενες δόσεις της ρύθμισης του δανείου.
Για τις λίγες περιπτώσεις όπου οι δανειολήπτες βρίσκονται κοντά στην αποπληρωμή της ρυθμισμένης οφειλής τους, το πιθανότερο είναι ότι θα χρειασθεί να διεκδικήσουν τα αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά με αγωγή. Έχοντας ως βάση διεκδίκησης την απόφαση του Α. Πάγου, αυτοί οι δανειολήπτες θεωρείται βέβαιο ότι θα δικαιωθούν και θα πάρουν πίσω μετρητοίς τα χρήματά τους.
Σε κάθε περίπτωση, υπογραμμίζει ο κ. Καλτσάς, η απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου έχει αναδρομική ισχύ, δηλαδή ανατρέχει στον χρόνο δημοσίευσης της απόφασης που ερμηνεύεται. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι οι δανειολήπτες δικαιούνται να πάρουν πίσω ότι έχουν πληρώσει παραπάνω από όσο προβλέπεται από την απόφαση του Α. Πάγου.
Τι προβλέπει η απόφαση
Η απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου έρχεται να λύσει οριστικά τη διχογνωμία που ταλαιπώρησε χιλιάδες δανειολήπτες τα τελευταία χρόνια. Μέχρι τώρα, τα δικαστήρια έβγαζαν αντικρουόμενες αποφάσεις και οι τράπεζες/servicers ερμήνευαν τον νόμο κατά το δοκούν.
Το κεντρικό ερώτημα που απαντήθηκε είναι: Πού εφαρμόζεται το επιτόκιο; Οι servicers υπολόγιζαν τους τόκους πάνω στο συνολικό υπόλοιπο του δανείου (άληκτο κεφάλαιο). Για παράδειγμα, αν κάποιος χρωστούσε 100.000€ και η δόση ήταν 300€, ο servicer υπολόγιζε τόκο π.χ. 4% πάνω στις 100.000€. Αυτό σήμαινε τόκους περίπου 330€ τον μήνα. Επειδή η δόση της ρύθμισης ήταν 300€, δεν κάλυπτε καν τους τόκους! Έτσι, το χρέος αντί να μειώνεται, αυξανόταν.
Το ανώτατο δικαστήριο έκρινε ότι ο νόμος Κατσέλη είναι νόμος «κοινωνικής πρόνοιας» και όχι τραπεζική σύμβαση. Επομένως, το επιτόκιο πρέπει να υπολογίζεται αποκλειστικά επί της μηνιαίας δόσης που όρισε το δικαστήριο. Για παράδειγμα, στο ίδιο δάνειο, ο τόκος (π.χ. 4%) υπολογίζεται πάνω στα 300€ (τη δόση). Αυτό σημαίνει τόκος μόλις 1€ με 2€ τον μήνα. Άρα, από τα 300€ που έδινε ο δανειολήπτης, τα 298€ πηγαίνουν για να μειώσει το πραγματικό χρέος (κεφάλαιο).
Η Ολομέλεια στήριξε την απόφασή της σε τρία βασικά νομικά επιχειρήματα:
- Ο νόμος 3869/2010 φτιάχτηκε για να δώσει μια «δεύτερη ευκαιρία» στον υπερχρεωμένο πολίτη και να τον επανεντάξει στην οικονομική ζωή. Αν οι τόκοι έτρωγαν όλη τη δόση, ο οφειλέτης θα πλήρωνε για 20-25 χρόνια και στο τέλος θα χρωστούσε τα ίδια ή και περισσότερα. Αυτό θα ακύρωνε την ουσία του νόμου.
- Η δικαστική ρύθμιση δεν είναι «νέο δάνειο». Είναι ένας αναγκαστικός διακανονισμός. Το δικαστήριο ορίζει ένα ποσό (π.χ. το 80% της εμπορικής αξίας του σπιτιού) που πρέπει να πληρωθεί σε βάθος χρόνου. Το ποσό αυτό είναι σταθερό και δεν μπορεί να τοκίζεται σαν να ήταν εμπορικό δάνειο.
- Η πρακτική των τραπεζών οδηγούσε ουσιαστικά σε κεφαλαιοποίηση τόκων (ανατοκισμό), κάτι που υπό τις συνθήκες του νόμου Κατσέλη κρίθηκε καταχρηστικό.
Η απόφαση διευκρινίζει επίσης ότι ακόμα και αν το επιτόκιο είναι κυμαινόμενο (π.χ. Euribor + περιθώριο), αυτό αφορά μόνο το ύψος του επιτοκίου και όχι τη βάση υπολογισμού. Δηλαδή, ακόμα και αν το επιτόκιο ανέβει στο 5% ή 6%, αυτό το ποσοστό θα πρέπει να εφαρμοστεί στα 300€ της δόσης και όχι στα 100.000€ του κεφαλαίου.
