Πολύς λόγος γίνεται τον τελευταίο καιρό από ειδήμονες, ειδικούς, ερευνητές, αλλά και αρκετούς άσχετους για τον Ιωάννη Καποδίστρια. Στο πλαίσιο αυτό θα προσπαθήσουμε στη σημερινή μας αναφορά να ψηλαφίσουμε μια ευαίσθητη πτυχή της προσωπικότητάς του, την οποία φαίνεται να αγνοούν οι τέκτονες που ασχολούνται με τον Καποδίστρια.
Στην επιστημονική βιογράφηση μίας προσωπικότητας υπάρχει μία βασική μεθοδολογική αρχή, σύμφωνα με την οποία το κάθε μέλος μίας οργάνωσης, θρησκείας ή κοινότητας δεν πρέπει απλώς να ισχυρίζεται ότι ανήκει σ’ αυτήν, αλλά πρωτίστως και να το αποδεικνύει εμπράκτως, καθημερινά και σ’ ολόκληρο τον βίο του. Αυτή την αρχή την αποδέχονται απόλυτα οι Τέκτονες, προτρέποντας μάλιστα τα μέλη τους να μην είναι «εν υπνώσει», δηλαδή μη ηθικοί και μη νομοταγείς πολίτες, αλλά αντίθετα ενεργοί Τέκτονες, που να διακρίνονται στην τοπική τους κοινωνία ως φωτεινοί οδοδείκτες. Η ίδια αρχή ισχύει πρωτίστως και για όσους δηλώνουν ότι είναι πιστοί Ορθόδοξοι Χριστιανοί, αφού σκοπός της ζωής τους είναι να καταστούν «Φώτα Ολόφωτα», μέτοχοι του «Ακτίστου Θείου Φωτός», με τη συνεχή πνευματική άσκηση και τα πνευματικά έργα που απορρέουν απ’ αυτήν. Μπορεί αρκετοί να δηλώνουν πως είναι Χριστιανοί (ή/και Τέκτονες), αλλά ο τρόπος ζωής τους είναι ο αδιάψευστος μάρτυρας, που αποδεικνύει την εγκυρότητα των δηλώσεών τους.
Αποδεχόμενες και οι δύο πλευρές (Ορθόδοξη Εκκλησία και Τεκτονισμός) την μεθοδολογική αρχή της συνέπειας λόγων και πράξεων είναι πολύ εύκολο να απορριφθεί ο αυθαίρετος ισχυρισμός, σύμφωνα με τον οποίο σημαντικοί Ιεράρχες που έδρασαν κατά την Επανάσταση του 1821, όπως ο Οικουμενικός Πατριάρχης Γρηγόριος Ε΄, ο Παλαιών Πατρών Γερμανός, ο Σαλώνων Ησαΐας, ο Παπαφλέσσας, ο Αθανάσιος Διάκος κ. άλ. υπήρξαν ενεργά μέλη Τεκτονικών Στοών. Το γεγονός ότι συνεργάσθηκαν ως μέλη ή εκπρόσωποι της Ορθόδοξης Εκκλησίας με Τέκτονες για την επιτυχία του απελευθερωτικού αγώνα είναι αυτονόητο και αναπόφευκτο, αλλά ότι αποτελούσαν ενεργά μέλη του Τεκτονισμού είναι εντελώς αθεμελίωτο. Ο ισχυρισμός, μάλιστα, ότι Ορθόδοξοι Ιεράρχες εγράφησαν μέλη σε Τεκτονικές Στοές, αλλά δεν συμμετείχαν φανερά και κρυβόντουσαν, αποτελεί αντίφαση στην προαναφερόμενη μεθοδολογική αρχή. Ακόμη και η (απόλυτη) ταύτιση Φιλικής Εταιρείας και Τεκτονισμού, αποτελεί ένα ακόμη κατασκευασμένο μύθευμα, το οποίο δεν ανταποκρίνεται στην ιστορική πραγματικότητα.
Η Μεγάλη Στοά της Ελλάδος, όμως, σε δημοσιευμένο πίνακά της συμπεριλαμβάνει μεταξύ άλλων και τον Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια, ανάμεσα στα εκλεκτά και δραστήρια μέλη της, ισχυριζόμενη, μάλιστα, ότι ο μεγάλος Κερκυραίος Πολιτικός συνέβαλλε στην ίδρυση τεκτονικών στοών στη Ρωσία και στη Γαλλία. Για όσους έχουν μελετήσει τον βίο και την πολιτεία του μεγάλου αυτού Έλληνα Πολιτικού, αλλά και διαθέτουν τις απαραίτητες προϋποθέσεις ερμηνείας τους, γνωρίζουν ότι δεν υπήρξε κρίσιμη στιγμή της ζωής του που να μην λειτούργησε ως γνήσιος Ορθόδοξος Χριστιανός. Έτσι, όχι μόνο δεν υπήρξε Τέκτονας ο Καποδίστριας, αλλά, κατά την σύντομη περίοδο της θητείας του ως Κυβερνήτης της Ελλάδος (1828-1831), διακήρυξε με την υπ’ αριθμ. 2953 εγκύκλιό του, ότι είναι ασυμβίβαστο να είναι κανείς ταυτόχρονα μέλος μυστικής οργάνωσης και υπάλληλος του Κράτους. Στις 22 Αυγούστου 1831 θα εκδώσει και δεύτερη εγκύκλιο (την υπ’ αριθμ. 4286) προς όλους τους προϊσταμένους των Δημοσίων Υπηρεσιών του Κράτους, μαζί με τύπο όρκου, τον οποίο θα υπέγραφαν όλοι οι δημόσιοι λειτουργοί, δηλώνοντας με τον τρόπο αυτό ότι δεν ανήκουν σε καμία μυστική Εταιρεία. Αξίζει να παραθέσουμε ένα απόσπασμα από την εγκύκλιό του αυτή, διότι αποτελεί και ένα από τα τελευταία του δημόσια κείμενα, αφού λίγες εβδομάδες αργότερα θα δολοφονηθεί (!):
«….Γνωρίζει η Κυβέρνησις ότι, Πολίται τινές επιμένουν πιστεύοντες …ότι αι μυστικαί Εταιρείαι χορηγούσι μέσα σωτήρια εις την Πατρίδα, ή τουλάχιστον Αιγίδα υπό την οποία συνδεόμενοι μεταξύ των άνθρωποι δια μυστικών δεσμών δύνανται να απολαύσωσιν εντός της Πατρίδος των και δια της ξένης επιρροής αξιώματα, τιμάς, και το πλέον τύχην, ό εστί χρήματα. Όσον και αν ελεεινολογή η Κυβέρνησις την απειρίαν των Ελλήνων των από τοιαύτας εισηγήσεις παρασυρομένων δεν ήθελε δώσει την προσοχήν της, αν δεν ήτο καταπεπεισμένη πόσον ολέθρια αποτελέσματα δύναται να φέρη…..η περί τούτων γνώμη, την οποίαν οι εχθροί της Ελλάδος ήθελον συστήσει και εις τον Κόσμον και εις τας Ευρωπαϊκάς Κυβερνήσεις….».
Στη συνέχεια της μακροσκελούς εγκυκλίου του ο Καποδίστριας απαιτεί από τους προϊσταμένους των Δημοσίων Υπηρεσιών να ξεκαθαρίσουν στους υφισταμένους τους υπαλλήλους, ότι δεν συμβιβάζονται οι δύο ιδιότητες, δηλαδή του δημοσίου υπαλλήλου και του τέκτονα.
Η αντιδεοντολογική και αντιεπιστημονική μέθοδος της υιοθεσίας μη τεκτόνων ως τεκτόνων εφαρμόζεται τεχνηέντως από Τεκτονικούς κύκλους, όταν η εν λόγω προσωπικότητα δεν έχει άμεσους απογόνους, όπως ο άγαμος κλήρος (Ιεράρχες, Ηγούμενοι, Μοναχοί) ή ο άγαμος Καποδίστριας, ούτως ώστε να μην υπάρχει κανένας φόβος άμεσης αντίκρουσης του ισχυρισμού τους αυτού. Δεν πρέπει, όμως, σε καμία περίπτωση να λησμονείται, ότι οι εθνικές προσωπικότητες ανήκουν πρωτίστως στο έθνος τους και για το λόγο αυτό η ιστορική έρευνα εξαντλείται σε βάθος φωτίζοντας όλες τις πτυχές του δημόσιου και ιδιωτικού τους βίου.
ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο Δρ. Δ. ΜΕΤΑΛΛΗΝΟΣ:
Δρ. Ιστορίας, πτ. Θεολογίας και Γερμανικής Φιλολογίας, Μέλος Ε.ΔΙ.Π. Ιονίου Παν/μίου, Δημοτικός Σύμβουλος
Ο Δημήτριος Μεταλληνός, υιός του μακαριστού πατρός Γεωργίου και της πρεσβυτέρας Βαρβάρας, γεννήθηκε στην Αθήνα το 1967, έζησε στη Γερμανία (1970-75) και περάτωσε την εγκύκλιο παιδεία στο Νέο Ψυχικό (Αθήνα). Πτυχιούχος της Γερμανικής Φιλολογίας και της Θεολογίας από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, καθώς και του Εθνικού Ωδείου (πιάνο και εκκλησιαστική μουσική). Εξειδικεύθηκε στη νεότερη ελληνική και ευρωπαϊκή ιστορία στο «Κέντρο Ελληνικών και Βυζαντινών Σπουδών» στο Queens College της Νέας Υόρκης (Η.Π.Α.). Διδάκτορας του Τμήματος Ιστορίας του Ιονίου Πανεπιστημίου. Υπηρετεί από το 1998 ως μόνιμο μέλος Ειδικού Διδακτικού Προσωπικού στο Τμήμα Αρχειονομίας, Βιβλιοθηκονομίας και Μουσειολογίας του Ιονίου Πανεπιστημίου, θεραπεύοντας το γνωστικό αντικείμενο: «Οργάνωση και Τεκμηρίωση Αρχείων». Έχει συγγράψει μονογραφίες, μελέτες και επιστημονικά άρθρα, έχει συμμετάσχει σε συνέδρια, ενώ παράλληλα εργάζεται ως ερευνητής σε ελληνικά, βρετανικά και γερμανικά αρχεία. Υπηρέτησε ως Διερμηνέας και Μεταφραστής της Γερμανικής και Αγγλικής στον Ελληνικό Στρατό, συμμετέχοντας σε αποστολές στο εξωτερικό.
Κατά την περίοδο 1998-2002 υπήρξε δημοτικός σύμβουλος του νεοσύστατου Δήμου Φαιάκων, από το 2014 είναι δημοτικός σύμβουλος του Δήμου Κερκυραίων και Διαποντίων, ενώ την περίοδο 2019 έως 31.12.2023 υπηρέτησε ως Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου. Είναι νυμφευμένος με τη Ληξουριώτισα Σπυριδούλα Κατερέλου και πατέρας τριών ενήλικων θυγατέρων.
















