Άνοδο έως 13% κατέγραψε τη Δευτέρα το πετρέλαιο στις διεθνείς αγορές, καθώς οι επενδυτές αποτιμούν τον κίνδυνο ευρύτερης αποσταθεροποίησης στη Μέση Ανατολή και πιθανών διαταραχών στις ροές αργού.

Πλέον, η τιμή του Brent διαμορφώνεται λίγο πάνω από τα 79 δολάρια το βαρέλι και η μεταβολή αυτή θεωρείται ιδιαίτερα ισχυρή για τα δεδομένα της αγοράς πετρελαίου, καθώς σε συνήθεις συνθήκες οι διακυμάνσεις είναι αισθητά χαμηλότερες. Στην Ελλάδα, παράγοντες της αγοράς καυσίμων είχαν από το Σαββατοκύριακο εκτιμήσει ότι η διεθνής αναταραχή θα περάσει γρήγορα στην αντλία, όπως συμβαίνει σχεδόν σε κάθε μεγάλη κρίση.

Η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ έχει ουσιαστικά περιοριστεί, καθώς η ένταση και οι επιθέσεις στην ευρύτερη περιοχή έχουν καταστήσει τη ναυσιπλοΐα υψηλού κινδύνου. Δεξαμενόπλοια έχουν υποστεί ζημιές και έχει καταγραφεί τουλάχιστον ένας θάνατος ναυτικού, γεγονός που έχει οδηγήσει πλοιοκτήτες και ναυλωτές σε καθυστερήσεις, αναμονές εκτός διόδου και επανεξέταση δρομολογίων. Τα Στενά αποτελούν κομβικό σημείο για την παγκόσμια αγορά, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 20% του θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου. Η αυξημένη επικινδυνότητα και η πιθανότητα παράτασης του πολέμου έχει ήδη οδηγήσει σε άνοδο των ασφαλίστρων πολεμικού κινδύνου και σε αυξημένο κόστος μεταφοράς, πιέζοντας περαιτέρω τις διεθνείς τιμές.

Σε αυτό το πλαίσιο, αναλυτές της Citi επισημαίνουν ότι το γεωπολιτικό ρίσκο στηρίζει βραχυπρόθεσμα τις τιμές, ενώ σε περίπτωση διακοπής ροών άνω του ενός εκατομμυρίου βαρελιών ημερησίως από την περιοχή, το Brent θα μπορούσε να κινηθεί αισθητά υψηλότερα από τα προ κρίσης επίπεδα. Από την πλευρά της, η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας δηλώνει ότι παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και βρίσκεται σε διαρκή επαφή με κυβερνήσεις και παραγωγούς, τονίζοντας ότι η αγορά παραμένει προς το παρόν επαρκώς εφοδιασμένη, αλλά ο κίνδυνος αυξάνεται εφόσον υπάρξουν πραγματικές διαταραχές στην προσφορά. Ήδη παράγοντες της διεθνούς αγοράς όπως η ενεργειακή εταιρεία Rystad Energy έχουν εκτιμήσει ότι οι τιμές θα μπορούσαν να καταγράψουν ακόμη πιο ισχυρή άνοδο και να κινηθούν πάνω από τα 92 δολάρια ανά βαρέλι, λόγω του αυξημένου ρίσκου στη ναυσιπλοΐα και στην παγκόσμια προσφορά.

Στην ελληνική αγορά καυσίμων, ένας ευρέως χρησιμοποιούμενος εμπειρικός κανόνας υποδεικνύει ότι μια άνοδος της τάξης των 10 δολαρίων ανά βαρέλι στο Brent μεταφράζεται σε επιβάρυνση περίπου 5 έως 7 λεπτών ανά λίτρο στην αντλία, εφόσον η μεταβολή περάσει πλήρως στις τιμές διυλιστηρίου και στη χονδρική.

Με βάση τα τελευταία στοιχεία του Υπουργείου Ανάπτυξης, η μέση πανελλαδική τιμή της απλής αμόλυβδης διαμορφωνόταν στα 1,749 ευρώ το λίτρο, γεγονός που σημαίνει ότι μια τέτοια διεθνής αύξηση θα μπορούσε να την οδηγήσει προς τα 1,80 έως 1,82 ευρώ, με υψηλότερα επίπεδα σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές.

Ανάλογη είναι η επίδραση και στο πετρέλαιο θέρμανσης, του οποίου η μέση πανελλαδική τιμή ανερχόταν στα 1,176 ευρώ το λίτρο, ενώ μια άνοδος 10 δολαρίων στο Brent θα μπορούσε να συνεπάγεται επιβάρυνση περίπου 4 έως 6 λεπτών ανά λίτρο, ωθώντας τη μέση τιμή προς την περιοχή των 1,22 ευρώ. Σε περίπτωση περαιτέρω κλιμάκωσης της κρίσης και εφόσον το Brent κινηθεί σε ακόμη υψηλότερα επίπεδα, η σωρευτική επίδραση θα είναι αντίστοιχα μεγαλύτερη, αυξάνοντας την πίεση τόσο στην αντλία όσο και στο κόστος θέρμανσης των νοικοκυριών.

Στην Ελλάδα, όταν ανεβαίνει το Brent, η πρώτη αντίδραση στην αντλία συνήθως εμφανίζεται μέσα σε 2 έως 4 ημέρες, ενώ σε περιόδους έντονης μεταβλητότητας μπορεί να φανεί ακόμη και την επόμενη εργάσιμη, κυρίως μέσω των τιμών χονδρικής και διυλιστηρίου. Η πλήρης μετακύλιση μιας σημαντικής ανόδου τείνει να αποτυπώνεται σε ορίζοντα περίπου μίας εβδομάδας, καθώς μεσολαβούν αποθέματα πρατηρίων και κύκλοι τροφοδοσίας, με τις αυξήσεις να περνούν συνήθως ταχύτερα από τις μειώσεις. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι το Brent αποτελεί μόνο ένα μέρος της τελικής τιμής, καθώς στην Ελλάδα οι φόροι και οι εισφορές καταλαμβάνουν το μεγαλύτερο ποσοστό της αντλίας, περίπου το 55%. Έτσι, μια ποσοστιαία άνοδος στο αργό μεταφράζεται σε πιο περιορισμένη αναλογικά αύξηση για τον καταναλωτή.

Εντατικοποίηση ελέγχων στην αγορά καυσίμων

Στο πλαίσιο της διεθνούς αναταραχής στις τιμές του πετρελαίου και της ανησυχίας για ενδεχόμενα φαινόμενα κερδοσκοπίας στην εγχώρια αγορά, οι αρχές προχωρούν σε αυξημένη επιτήρηση του κλάδου. Η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή ανακοίνωσε άμεση και εντατική παρέμβαση στην αγορά καυσίμων, με παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο από το Σάββατο το μεσημέρι της εξέλιξης των τιμών βενζίνης και πετρελαίου καθώς και της διαθεσιμότητάς τους στα πρατήρια σε όλη τη χώρα.

Σύμφωνα με τη σχετική ανακοίνωση, έχει ήδη ενεργοποιηθεί εκτεταμένο σχέδιο ελέγχων λόγω του αυξημένου γεωπολιτικού κινδύνου, με περισσότερους από 200 ελέγχους να έχουν πραγματοποιηθεί, ενώ από τη Δευτέρα οι έλεγχοι εντείνονται περαιτέρω με ενισχυμένα κλιμάκια και διευρυμένη παρουσία πανελλαδικά. Η Αρχή ξεκαθαρίζει ότι δεν θα γίνει ανεκτή καμία μορφή κερδοσκοπίας και ότι θα παρεμβαίνει άμεσα όπου διαπιστώνεται στρέβλωση της αγοράς, θέτοντας ως απόλυτη προτεραιότητα την προστασία των καταναλωτών.

Brent σε τροχιά 100 δολαρίων; Τα διεθνή σενάρια και ο λογαριασμός για την Ελλάδα

Οι τιμές του Brent είχαν κινηθεί γύρω στα 72 έως 73 δολάρια το βαρέλι πριν από τα πρόσφατα πλήγματα και τις ανακοινώσεις για πιθανό κλείσιμο της διόδου, αντανακλώντας ήδη αυξημένη γεωπολιτική ένταση και κινδύνους στην προσφορά.

Αναλυτές μεγάλων τραπεζών και χρηματοοικονομικών ομίλων εκτιμούν ότι ακόμη και απλή διακοπή ροών ενός εκατομμυρίου βαρελιών ημερησίως λόγω των εντάσεων μπορεί να οδηγήσει το Brent περίπου στα 80 δολάρια το βαρέλι, αν η κρίση δεν αποκλιμακωθεί σύντομα. Αναλυτές της RBC Capital Markets και της Barclays εκτιμούν ότι σε μια πιο παρατεταμένη σύγκρουση οι τιμές θα μπορούσαν να υπερβούν τα 100 δολάρια ανά βαρέλι. Από την πλευρά της, η ενεργειακή εταιρεία Rystad Energy εκτιμά ότι οι τιμές θα μπορούσαν να κινηθούν προς τα 92 δολάρια ανά βαρέλι, λόγω του αυξημένου ρίσκου στη ναυσιπλοΐα και στην παγκόσμια προσφορά.

Υπάρχουν επίσης προβλέψεις ότι σε ακραία και παρατεταμένη διακοπή των εξαγωγών, όπως πλήρες και επίσημο κλείσιμο της διόδου, οι τιμές θα μπορούσαν να ξεπεράσουν ακόμη και τα 100 δολάρια το βαρέλι. Ωστόσο, τα περισσότερα σενάρια επισημαίνουν ότι η πορεία των τιμών θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και την ένταση της κρίσης, από το αν θα υπάρξουν ζημιές σε ενεργειακές υποδομές και από το αν θα ενεργοποιηθούν στρατηγικά αποθέματα ή εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς.