Νοικοκυριά σε ασφυξία – Μικρότερες παραγγελίες πετρελαίου και «φουσκωμένοι» λογαριασμοί ρεύματος

Με περιορισμένες αγορές πετρελαίου θέρμανσης, λιγότερες μετακινήσεις και μειωμένη χρήση του καλοριφέρ ετοιμάζονται να αντιμετωπίσουν τον χειμώνα τα ελληνικά νοικοκυριά, καθώς το αυξημένο ενεργειακό κόστος πιέζει ολοένα περισσότερο τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.

Η νέα ενεργειακή κρίση επηρεάζει άμεσα την καθημερινότητα των καταναλωτών, με τις τιμές στα καύσιμα και στο ηλεκτρικό ρεύμα να καταγράφουν σημαντικές αυξήσεις. Την ίδια ώρα, οι επιχειρήσεις βλέπουν τα λειτουργικά τους έξοδα να μεγαλώνουν, ενώ η μετακύλιση του κόστους σε προϊόντα και υπηρεσίες ενισχύει τον κίνδυνο νέων ανατιμήσεων.

Οι προειδοποιήσεις για τη διάρκεια της κρίσης προκαλούν ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία. Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, Φατίχ Μπιρόλ, εκτίμησε ότι δεν διαφαίνεται ρεαλιστική προοπτική επιστροφής των ενεργειακών αγορών στα προπολεμικά επίπεδα μέσα στο 2027, μετά τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.

Οι επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας οδήγησαν το πετρέλαιο Brent έως τα 117 δολάρια το βαρέλι, ενώ το φυσικό αέριο στην Ευρώπη κινείται κοντά στα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν ένα ιδιαίτερα επιβαρυμένο περιβάλλον και για την Ελλάδα, με τη διεθνή στενότητα στην προσφορά ντίζελ και τις εργασίες συντήρησης στα εγχώρια διυλιστήρια να περιορίζουν τη διαθέσιμη παραγωγή.

Μικρότερες παραγγελίες πετρελαίου θέρμανσης

Παρά την αυξημένη κινητικότητα στην αγορά πετρελαίου θέρμανσης, οι καταναλωτές εμφανίζονται πιο συγκρατημένοι ως προς τις ποσότητες που παραγγέλνουν. Σύμφωνα με παράγοντες του κλάδου, οι συνολικές ποσότητες που έχουν διατεθεί είναι αυξημένες κατά περίπου 10% σε σχέση με πέρυσι, κυρίως λόγω των άδειων δεξαμενών και του φόβου νέων ανατιμήσεων.

Ωστόσο, οι παραγγελίες από τα πρατήρια έχουν περιοριστεί σε περίπου 600-700 λίτρα, έναντι 1.000 λίτρων την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Οι καταναλωτές αγοράζουν όσο πετρέλαιο τους επιτρέπει ο διαθέσιμος προϋπολογισμός τους, αξιοποιώντας σε αρκετές περιπτώσεις και τη δυνατότητα άτοκων δόσεων.

Η επιβάρυνση είναι σημαντική. Στις 28 Οκτωβρίου, η μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης βενζίνης έφτασε τα 2,138 ευρώ το λίτρο, έναντι 1,735 ευρώ πέρυσι. Το πετρέλαιο κίνησης διαμορφώθηκε στα 2,132 ευρώ από 1,529 ευρώ, ενώ το πετρέλαιο θέρμανσης έφτασε τα 1,563 ευρώ από 1,136 ευρώ.

Ενδεικτικό της διαφοράς είναι ότι μια παραγγελία 600 λίτρων πετρελαίου θέρμανσης κοστίζει πλέον 937,80 ευρώ, ενώ πέρυσι κόστιζε 681,60 ευρώ, χωρίς να υπολογίζεται το επίδομα θέρμανσης για όσους είναι δικαιούχοι.

Ακριβότερο ρεύμα και νέες πιέσεις στα νοικοκυριά

Η ενεργειακή επιβάρυνση δεν περιορίζεται στα καύσιμα. Οι αυξήσεις στα τιμολόγια ηλεκτρικού ρεύματος δημιουργούν έναν δεύτερο σημαντικό πονοκέφαλο για τα νοικοκυριά, ιδιαίτερα ενόψει του χειμώνα, όταν οι ανάγκες για θέρμανση αυξάνονται.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα ενός νοικοκυριού με μηνιαία κατανάλωση 400 κιλοβατωρών. Στη ΔΕΗ, η χρέωση ενέργειας για αυτή την κατανάλωση αυξήθηκε από 51,62 ευρώ τον περσινό Οκτώβριο σε 87,99 ευρώ φέτος, δηλαδή κατά 36,37 ευρώ ή 70,5%, πριν προστεθούν οι υπόλοιπες χρεώσεις του λογαριασμού.

Αντίστοιχα, άλλοι πάροχοι εφαρμόζουν κλιμακωτές χρεώσεις, με την τιμή της κιλοβατώρας να αυξάνεται αισθητά όταν ξεπερνιούνται συγκεκριμένα όρια κατανάλωσης. Επιπλέον, η απώλεια της έκπτωσης συνέπειας σε περίπτωση καθυστερημένης πληρωμής μπορεί να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τον τελικό λογαριασμό.

Την ίδια στιγμή, ολοκληρώθηκε η προωθητική ενέργεια της ΔΕΗ στα μπλε τιμολόγια, χωρίς να έχει ξεκαθαρίσει εάν θα υπάρξει νέα αντίστοιχη πρόταση σταθερής χρέωσης. Έτσι, πολλά νοικοκυριά αναζητούν τρόπους να περιορίσουν την κατανάλωση, προγραμματίζοντας τη λειτουργία της θέρμανσης για λιγότερες ώρες και κυρίως τις βραδινές ώρες.

Πληθωρισμός και επιχειρήσεις στη δίνη της ακρίβειας

Οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης αποτυπώνονται και στον πληθωρισμό. Τον Σεπτέμβριο ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Ελλάδα αυξήθηκε στο 5,1%, από 3,7% τον Αύγουστο, με τις τιμές της ενέργειας και των υπηρεσιών να ασκούν σημαντικές πιέσεις.

Η Τράπεζα της Ελλάδος επισημαίνει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ανοδικοί κίνδυνοι, καθώς οι προβλέψεις για αποκλιμάκωση των τιμών τα επόμενα χρόνια προϋποθέτουν υποχώρηση των διεθνών τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Σημαντικές δυσκολίες αντιμετωπίζουν και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Αρτοποιεία, καταστήματα τροφίμων και άλλες ενεργοβόρες δραστηριότητες βλέπουν το κόστος παραγωγής, μεταφοράς, ψύξης και αποθήκευσης να αυξάνεται. Η επιλογή της μετακύλισης των αυξήσεων στους καταναλωτές ενδέχεται να περιορίσει περαιτέρω τη ζήτηση, ενώ η διατήρηση των τιμών στα ίδια επίπεδα συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους και τη ρευστότητά τους.

Στο τραπέζι νέα μέτρα στήριξης

Μπροστά στις αυξανόμενες πιέσεις, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας εξετάζει ένα πιο στοχευμένο πλαίσιο στήριξης για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Για τα νοικοκυριά, η κυβερνητική κατεύθυνση παραμένει η επιλογή σταθερών μπλε τιμολογίων, με κλειδωμένες χρεώσεις.

Παράλληλα, η Αθήνα διεκδικεί μεγαλύτερη ευελιξία από την Ευρωπαϊκή Ένωση στα δημοσιονομικά όρια, προκειμένου να υπάρχει δυνατότητα χρηματοδότησης πρόσθετων παρεμβάσεων για την ανακούφιση νοικοκυριών και επιχειρήσεων από το αυξημένο κόστος καυσίμων και ηλεκτρικής ενέργειας.

Το ζήτημα αναμένεται να απασχολήσει το Eurogroup της 9ης Νοεμβρίου, με την ελληνική πλευρά να επιδιώκει μεγαλύτερα περιθώρια για μέτρα στήριξης.

Το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο, καθώς οι διεθνείς εξελίξεις στην ενέργεια θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό το κόστος του φετινού χειμώνα. Για χιλιάδες νοικοκυριά, το ζητούμενο δεν είναι πλέον μόνο η εξοικονόμηση, αλλά το πώς θα καταφέρουν να καλύψουν βασικές ανάγκες θέρμανσης και μετακίνησης χωρίς να τιναχθεί στον αέρα ο οικογενειακό προϋπολογισμός.