Βρείτε μας στο Google News. Πατήστε εδώ!Τον ρόλο της Ελλάδας σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξανόμενων εντάσεων, τα περιθώρια άσκησης αυτόνομης εξωτερικής πολιτικής, τις σχέσεις με τις ΗΠΑ και την Τουρκία, αλλά και τις προοπτικές ανασύνθεσης του προοδευτικού χώρου, αναλύει ο Γιώργος Κατρούγκαλος.
Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών και καθηγητής Δημοσίου Δικαίου καταθέτει τις εκτιμήσεις του για τις δυνατότητες της ελληνικής διπλωματίας, ασκεί κριτική στους κυβερνητικούς χειρισμούς και τοποθετείται για τον ρόλο του Αλέξη Τσίπρα και την ανάγκη συνεργασίας των προοδευτικών δυνάμεων.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί, η διεθνής θέση της χώρας και οι πολιτικές εξελίξεις στο εσωτερικό συνδέονται με το ερώτημα της διαμόρφωσης μιας διαφορετικής στρατηγικής.
Η ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ:
Α. ΟΗΕ, διεθνή ζητήματα και εξωτερική πολιτική
- Ποιος είναι ο ρόλος του ΟΗΕ σήμερα;
Ζούμε σε ένα πολυπολικό κόσμο. Η έλλειψη ενός και μόνου ηγεμόνα επιτρέπει μεγαλύτερο εύρος στις επιλογές της εξωτερικής πολιτικής των κρατών, αλλά εγκυμονεί και τον κίνδυνο κατακερματισμού του συστήματος των διεθνών σχέσεων. Ο κίνδυνος αυτός καθιστά το ρόλο του ΟΗΕ ακόμη πιο σημαντικό, τόσο σε ότι αφορά την αντιμετώπιση των κρίσεων, όσο και στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και την προώθηση δίκαιης ανάπτυξης για όλα τα κράτη. Από την άλλη μεριά, ο ΟΗΕ είναι τόσο δυνατός όσο του επιτρέπουν τα κράτη μέλη του. Τα αλλεπάλληλα βέτο στο Συμβούλιο Ασφαλείας δεν έχουν επιτρέψει στον Οργανισμό να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο ούτε στην Ουκρανία ούτε στη Γάζα. Αυτό το αδιέξοδο αναδεικνύει το ρόλο των απλών ανθρώπων στην διαμόρφωση της εξωτερικής πολιτικής της χώρας τους: οι μαζικές κινητοποιήσεις κατά της γενοκτονίας στη Γάζα οδήγησε σε μεταστροφή της διπλωματίας χωρών όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία στην καταγγελία των εγκλημάτων πολέμου και υπέρ της αναγνώρισης του κράτους της Παλαιστίνης.
- Η Ελλάδα ανέλαβε την προεδρία του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για τον Οκτώβριο, σε μια περίοδο πολέμων και αμφισβήτησης της αποτελεσματικότητας του Οργανισμού. Ποιο συγκεκριμένο αποτέλεσμα θα μπορούσε να αφήσει αυτή η ελληνική προεδρία και ποια είναι τα όρια της επιρροής της Αθήνας;
Την προεδρία έχει αναλάβει μια ιδιαίτερα ικανή διπλωμάτης μας, η μόνιμη αντιπρόσωπος της χώρας μας στον ΟΗΕ κυρία Μπαλτά. Υπάρχουν όμως όρια στο τι μπορεί να κάνει ακόμη και ο ικανότερος διπλωμάτης, δεδομένου ότι η εξωτερική πολιτική των κρατών ορίζεται, προφανώς, από την κυβέρνηση. Δυστυχώς ο κ. Μητσοτάκης, ασκώντας πολλές φορές προσωπικές επιλογές, δεν ακολουθεί πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική. Η επιλογή του «πιστού και δεδομένου» ακολούθου των ΗΠΑ δεν λειτούργησε υπέρ των εθνικών συμφερόντων, ούτε στην περίοδο της Προεδρίας Μπάιντεν ούτε, πολύ λιγότερο, επί προεδρίας Τραμπ. Στρατηγικές επιλογές, όπως ο EastMed, εγκαταλείφθηκαν. Ο παραδοσιακός ρόλος της χώρας μας ως «γέφυρα» ανάμεσα στο πολιτικό μας σπίτι, την ΕΕ, και τον αραβικό κόσμο, την Κίνα και άλλες μεγάλες δυνάμεις παραγκωνίσθηκε. Υπό αυτές τις συνθήκες δεν είναι δυνατόν να αφήσει η προεδρία της χώρας μας ισχυρό αποτύπωμα στον ΟΗΕ.
«Ο παραδοσιακOς ρOλος της χωρας μας ως “γEφυρα” ανAμεσα στο πολιτικO μας σπIτι, την ΕΕ, και τον αραβικO κOσμο, την ΚIνα και Aλλες μεγAλες δυνAμεις παραγκωνIσθηκε»
- Μετά τη συνάντηση Μητσοτάκη–Ρούμπιο και τις νέες συμφωνίες αμυντικής συνεργασίας, πώς μπορεί η Ελλάδα να αξιοποιήσει τη στρατηγική σχέση με τις ΗΠΑ χωρίς να περιορίσει την αυτονομία της εξωτερικής της πολιτικής ή να υποβαθμίσει τον ευρωπαϊκό της ρόλο;
Μα, ο κ. Μητσοτάκης δεν επιδιώκει να ενισχύσει την αυτονομία της εξωτερικής μας πολιτικής. Η προαναφερθείσα επιλογή του πρωθυπουργού να μην προβάλλεται πλέον η Ελλάδα ως γέφυρα μεταξύ του πολιτικού μας σπιτιού, της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και του αραβικού κόσμου, αλλά ως «προκεχωρημένο φυλάκιο της Δύσης» στην περιοχή, έχει στοιχίσει σε διπλωματικό κύρος και έχει υπονομεύσει το μεσολαβητικό ρόλο που θα μπορούσαμε να διαδραματίσουμε στην περιοχή, αντιστρόφως ανάλογα με την εκθετικά αύξουσα επιρροή της Τουρκίας.
- Είστε ικανοποιημένος από την στάση της χώρας μας και τους χειρισμούς του Υπ. Εξωτερικών στο επίπεδο των Ελληνοτουρκικών;
Ο Υπουργός Εξωτερικών εφαρμόζει την πολιτική του Πρωθυπουργού. Η μόνη επιδίωξη του κ. Μητσοτάκη είναι η αποφυγή έντασης στις διμερείς σχέσεις, χωρίς να επιδιώκει την προώθηση λύσεων και, κυρίως, χωρίς να καθιστά σαφές τις κόκκινες γραμμές της χώρας μας. Προφανώς καλό είναι να έχουμε ήσυχα νερά στο Αιγαίο, η πολιτική όμως αυτή της αδράνειας επιτρέπει στην άλλη πλευρά, που έχει μια σαφή αναθεωρητική στρατηγική, να την ακολουθεί χωρίς προβλήματα. Για παράδειγμα, η υποχωρητικότητα της κυβέρνησης, στην Κάσο, έχει επισημανθεί και από κυβερνητικούς βουλευτές, όπως ο κ. Συρίγος. Η στάση αυτή στέλνει λάθος σήματα στην τουρκική πλευρά.
Β. Εσωτερική πολιτική σκηνή
- Η κυβέρνηση επιμένει στον στόχο της αυτοδυναμίας, που δεν μοιάζει εφικτός, η αντιπολίτευση παραμένει κατακερματισμένη. Πιστεύετε ότι μπορεί να διαμορφωθεί αξιόπιστη εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης και με ποιες πολιτικές προϋποθέσεις;
Για πρώτη φορά στη μεταπολίτευση το κυβερνητικό κόμμα κινείται γύρω στο 25% της πρόθεσης ψήφου. Καταδικαστικά για τη Νέα Δημοκρατία είναι και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των δημοσκοπήσεων: πλειοψηφίες άνω του 70% δηλώνουν ότι η χώρα βρίσκεται στο λάθος δρόμο και ότι δύσκολα τα φέρνουν πέρα. Η κατάσταση αυτή δείχνει ότι πρέπει να υπάρξει εναλλακτική κυβερνητική λύση. Θεωρώ ότι καταλυτικό ρόλο προς αυτή την κατεύθυνση θα διαδραματίσει η ΕΛΑΣ και ο Αλέξης Τσίπρας, αλλά προφανώς είναι αναγκαία η συνεργασία όλων των προοδευτικών δημοκρατικών δυνάμεων.
«Η αντιπαρAθεση δεν πρEπει να παIρνει προσωπικA χαρακτηριστικA, οYτε να αποπροσανατολIζει από τον πρωταρχικO στOχο, που εIναI η ανAειξη εναλλακτικHς κυβερνητικHς λYσης»
Η πολιτική επανεμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα αλλάζει τις ισορροπίες στον χώρο της Κεντροαριστεράς. Υπάρχει περιθώριο συνεργασίας μεταξύ των προοδευτικών δυνάμεων ή η μάχη για την ηγεμονία θα εμποδίσει μια κοινή εκλογική και κυβερνητική προοπτική;
Μέχρι τις πρώτες εκλογές είναι αναπόφευκτο να υπάρχουν τριβές και συγκρούσεις μεταξύ ΕΛΑΣ και ΠΑΣΟΚ. Αυτή είναι η φύση της πολιτικής. Η αντιπαράθεση όμως δεν πρέπει να παίρνει προσωπικά χαρακτηριστικά, ούτε να αποπροσανατολίζει από τον πρωταρχικό στόχο, που είναι η ανάδειξη εναλλακτικής κυβερνητικής λύσης.
