Η ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει έκρηξη φτώχειας

Βαρύ είναι το αποτύπωμα της ακρίβειας στα είδη διατροφής στα φτωχά νοικοκυριά καθώς περισσότερο από μισό εισόδημά τους δαπανάται για τρόφιμα, ενώ στα νοικοκυριά που διαμένουν σε ενοικιασμένη κατοικία, οι δαπάνες στέγασης απορροφούν σχεδόν το 25% του μηνιαίου προϋπολογισμού τους.

Η έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής είναι αποκαλυπτική για την έκταση της φτώχειας και των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν τα ελληνικά νοικοκυριά λόγω της σαρωτικής ακρίβειας.

Τα στοιχεία αφορούν στο έτος 2025, ενώ οι συνθήκες έχουν επιδεινωθεί δραματικά το 2026 με την έκρηξη των τιμών της ενέργειας και της υψηλής φορολογίας που επιβάλλεται στα καύσιμα.

Αναλυτικότερα, σύμφωνα με τις διαπιστώσεις της έρευνας της ΕΛΣΤΑΤ:

• Το μερίδιο της μέσης δαπάνης για είδη διατροφής και μη οινοπνευματώδη ποτά και στέγαση των νοικοκυριών του φτωχότερου 20% του πληθυσμού ανέρχεται στο 54,4% της συνολικής δαπάνης των νοικοκυριών, ενώ το αντίστοιχο μερίδιο του πλουσιότερου 20% του πληθυσμού ανέρχεται στο 34,5%.
• Η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών για αγορές, κατά το έτος 2025, ανήλθε στα 21.842,40 ευρώ έναντι 20.694,48 ευρώ το 2024.
• Το 50% των νοικοκυριών δαπανούν ποσό υψηλότερο από 1.414,60 ευρώ τον μήνα.
• Τα νοικοκυριά που διαμένουν σε ενοικιασμένη κατοικία δαπανούν, κατά μέσο όρο, το 23,4% του συνολικού μηνιαίου προϋπολογισμού τους για στέγαση, εκ του οποίου το 17,3% αφορά την καταβολή ενοικίου.
• Η υψηλότερη μέση ετήσια δαπάνη καταγράφηκε στην Περιφέρεια Αττικής και ανήλθε σε 24.981,36 ευρώ, ενώ η χαμηλότερη καταγράφηκε στην Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδος και ανήλθε σε 16.475,52 ευρώ.
• Η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών το 2025 εμφανίζεται μειωμένη κατά 12,0% σε σύγκριση με το 2008.
• Η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών για αγορές, κατά το έτος 2025, ανήλθε σε 21.842,40 ευρώ (1.820,20 ευρώ τον μήνα), καταγράφοντας ετήσια αύξηση 5,5% σε σχέση με το 2024 (1.724,54 ευρώ). Σε σταθερές τιμές, η μέση ετήσια δαπάνη των νοικοκυριών αυξήθηκε κατά 2,9% ή κατά 611,93 ευρώ, λόγω της επίδρασης του πληθωρισμού, με βάση τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή έτους 2025 που ήταν 2,59%.
• Η μέση ετήσια δαπάνη ανά άτομο, το 2025, ανήλθε σε 9.225,12 ευρώ, καταγράφοντας αύξηση κατά 5,5% (484,92 ευρώ ετησίως) σε σύγκριση με το 2024 (8.740,20 ευρώ).

Τα τρόφιμα

Λόγω της ακρίβειας στα τρόφιμα, η διατροφή απορροφά σημαντικό μέρος του εισοδήματος. Ειδικότερα το μεγαλύτερο μερίδιο των δαπανών του μέσου προϋπολογισμού στο σύνολο  των νοικοκυριών, σε τρέχουσες τιμές, αφορά:

• στα είδη διατροφής και μη οινοπνευματώδη ποτά (20,4%),
• στη στέγαση (14,7%) και
• στις μεταφορές (13,6%),

Το μικρότερο μερίδιο των δαπανών (2,0%) καταγράφεται στην ασφάλεια και τις οικονομικές υπηρεσίες.

Όσον αφορά στις δαπάνες για είδη διατροφής και μη οινοπνευματώδη ποτά, σε σχέση με την προηγούμενη έρευνα (2024), παρατηρείται αύξηση της μέσης μηνιαίας δαπάνης (σε τρέχουσες τιμές), στα παρακάτω είδη:

• καφές, τσάι και κακάο (11,9%),
• κρέας (9,9%),
• ψάρια (8,0%),
• ζάχαρη, μαρμελάδες, μέλι, σιρόπια, σοκολάτα (6,5%),
• φρούτα (5,4%),
• γαλακτοκομικά προϊόντα και αυγά (4,9%),
• μεταλλικά νερά, αναψυκτικά, χυμοί φρούτων και λαχανικών (2,0%)
• αλεύρι, ψωμί, δημητριακά (2,0%) και
• λαχανικά (0,6%)

Μείωση της μέσης μηνιαίας δαπάνης (σε τρέχουσες τιμές), παρατηρείται μόνο στα είδη:

• έλαια και λίπη (-11,2%) και
• λοιπά είδη διατροφής (-1,8%)

Ακρίβεια παντού

Η μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση των δαπανών των νοικοκυριών, σε σχέση με την προηγούμενη έρευνα (2024), καταγράφεται στις ακόλουθες ομάδες:

• διαρκή αγαθά (8,9%), 
• στέγαση (8,3%) και,
• o εκπαίδευση (8,2%).

Μείωση κατά 2,4% καταγράφεται στις δαπάνες για τις ασφάλειες και τις οικονομικές υπηρεσίες.

Ποια νοικοκυριά δαπανούν περισσότερα

Ανάλογα με τον τύπο νοικοκυριών, η έρευνα εντοπίζει διαφορετικά πρότυπα κατανάλωσης.

Συγκεκριμένα η μεγαλύτερη μέση μηνιαία δαπάνη αφορά σε είδη διατροφής και μη οινοπνευματώδη ποτά και ακολουθούν οι δαπάνες για στέγαση και μεταφορές.

Επισημαίνεται ότι, παρά τα διαφορετικά πρότυπα κατανάλωσης που παρατηρούνται ανάλογα με τον τύπο νοικοκυριού, η μεγαλύτερη δαπάνη που καταγράφεται σε όλους τους τύπους νοικοκυριών αφορά σε είδη διατροφής, με εξαίρεση τα μονομελή νοικοκυριά όπου το μέλος είναι ηλικίας μικρότερης των 65 ετών.

• Τα μονομελή νοικοκυριά, που το μέλος είναι ηλικίας 65 ετών και άνω, δαπανούν, κατά μέσο όρο, ποσό που αντιστοιχεί στο 45,6% της μέσης μηνιαίας δαπάνης των νοικοκυριών της Χώρας ενώ τα νοικοκυριά που αποτελούνται από ένα ζευγάρι με δύο παιδιά ηλικίας έως και 16 ετών δαπανούν, κατά μέσο όρο, το 149,8% της μέσης μηνιαίας δαπάνης των νοικοκυριών της Χώρας.
• Τα νοικοκυριά στα οποία ο υπεύθυνος είναι οικονομικά μη ενεργός ή άνεργος δαπανούν, κατά μέσο όρο, ποσό που αντιστοιχεί στο 68,6% της μέσης μηνιαίας δαπάνης των νοικοκυριών της Χώρας, ενώ αυτά που ο υπεύθυνος είναι αυτοαπασχολούμενος με μισθωτούς δαπανούν το 217,9% του αντίστοιχου ποσού.
• Η μέση μηνιαία δαπάνη διαφέρει ανάλογα με την ηλικία του υπευθύνου του νοικοκυριού, με την υψηλότερη μέση δαπάνη να καταγράφεται στα νοικοκυριά με υπεύθυνο ηλικίας 35-44 ετών. Πιο συγκεκριμένα, τα νοικοκυριά αυτά δαπανούν, κατά μέσο όρο, ποσό που αντιστοιχεί στο 133,3% της μέσης μηνιαίας δαπάνης των νοικοκυριών της Χώρας (133,6% το 2024). Τα νοικοκυριά με τη μικρότερη ποσοστιαία συμμετοχή (55,6%) για το 2025 ήταν αυτά με υπεύθυνο ηλικίας 75 ετών και άνω (58,5% το 2024).

sofokleousin.gr