Με τον κίνδυνο ανατιμήσεων σε καύσιμα, ενέργεια και μεταφορές ήδη να διαφαίνεται, στο οικονομικό επιτελείο εξετάζουν ήδη σενάρια έκτακτης στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, για να μη φτάσει η «φωτιά» από τη Μέση Ανατολή, στα κόστη των επιχειρήσεων και στις τσέπες του καταναλωτή.

Η «κόκκινη γραμμή» που θέτουν, είναι σαφής: αν το Brent σκαρφαλώσει πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι και παραμείνει εκεί για τουλάχιστον 20- 30 ημέρες, η Ελλάδα θα αντιμετωπίσει νέο πληθωριστικό κύμα και θα απαιτηθεί παρέμβαση, όπως συνέβη στο παρελθόν. Ωστόσο οι καταστάσεις δεν είναι ίδιες με τρία ή πέντε χρόνια πριν ενώ, προς το παρόν, το αργό πετρέλαιο κινείται γύρω στα 80 δολάρια και η αντίδραση των αγορών παραμένει συγκρατημένη.

Τρία εργαλεία «από το συρτάρι»

Τα μέτρα δεν θα ενεργοποιηθούν αυτόματα. Θα μπουν σε εφαρμογή μόνο αν η κρίση αποκτήσει μόνιμα χαρακτηριστικά και μεταφερθεί στις τελικές τιμές καυσίμων και ρεύματος.

Τα τρία εργαλεία που έχουν δοκιμασθεί ήδη στο παρελθόν και βρίσκονται «στο τραπέζι» των συζητήσεων, είναι:

1. Nέο Fuel Pass: Επαναφορά επιδότησης καυσίμων, πιο στοχευμένη ίσως τη φορά αυτή όμως. Προτεραιότητα αναμένεται να δοθεί σε χαμηλά εισοδήματα, επαγγελματίες οδηγούς και κατοίκους απομακρυσμένων περιοχών. Η εμπειρία της ενεργειακής κρίσης το 2022-2023 έδειξε ότι τέτοια μέτρα μπορούν να λειτουργήσουν ως ανάχωμα για συγκρατήσουν μέρος της πίεσης, όχι όμως και να την εξαλείψουν πλήρως.

2. Επιδοτήσεις ρεύματος: Αν η άνοδος πετρελαίου και φυσικού αερίου παρασύρουν τις χονδρικές τιμές του ηλεκτρικού, μπαίνει σε λειτουργία μηχανισμός κρατικής επιδότησης ανά κιλοβατώρα. Τα ολλανδικά συμβόλαια φυσικού αερίου εκτινάχθηκαν ήδη στα 43,6 ευρώ/MWh – και το ζήτημα της ενέργειας αναμένεται να κυριαρχήσει στο Eurogroup της επόμενης Δευτέρας.

3. «Επιταγή ακρίβειας» («food pass» ή «market pass»): Νέα άμεση ενίσχυση για χαμηλοσυνταξιούχους και ευάλωτες ομάδες, αν ο πληθωρισμός ανέβει και χτυπήσει τα τρόφιμα και τα βασικά αγαθά.

Η ενεργοποίηση τέτοιων μέτρων εξαρτάται από τα δημοσιονομικά περιθώρια, καθώς το κόστος των αντίστοιχων παρεμβάσεων το 2022-2023, μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία, ξεπέρασε τα 850 εκατομμύρια ευρώ.

Μέτρα… με μέτρο

Με το πετρέλαιο brent, πάντως, στα 80 δολάρια, «βρισκόμαστε ακόμη μακριά από την ανάγκη παρεμβάσεων», ξεκαθαρίζουν από το ΥΠΕΘΟΟ. Ωστόσο, τα σενάρια είναι έτοιμα και οι μηχανισμοί σχεδιασμένοι. Τα δυσμενή ενδεχόμενα έχουν ήδη ενσωματωθεί στον προϋπολογισμό του 2026 ως σενάρια ευαισθησίας, με την επίπτωση να εκτιμάται πως θα παραμείνει διαχειρίσιμη.

Παρά τα ρίσκα, η Ελλάδα αναπτύσσεται σήμερα με διπλάσιο ρυθμό από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Ενώ, στην παρούσα συγκυρία, πλεονέκτημα είναι και ότι ο Έλληνας υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης προεδρεύει στο Eurogroup, σε μια από τις πιο δύσκολες συγκυρίες για την παγκόσμια οικονομία.

Ανησυχία για εξαγωγές, τουρισμό, ναυτιλία

Στην αγορά πάντως. προβληματισμός και στάση αναμονής επικρατεί στους κλάδους που τροφοδοτούν την ελληνική ανάπτυξη. Εξαγωγείς, αεροπορικές εταιρείες, ναυτιλία και τουρισμός παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις. Αν η κρίση αποδειχθεί σύντομη, οι επιπτώσεις αναμένεται να είναι περιορισμένες. Αν όμως επεκταθεί, τότε η εικόνα αλλάζει. Τα πλήγματα στον αεροπορικό τουρισμό και τις αερομεταφορές στον Κόλπο αγγίζουν άμεσα τις ελληνικές αεροπορικές εταιρείες. Το τελικό αποτύπωμα στην ελληνική οικονομία θα κριθεί από μια βασικά μεταβλητή: πόσο θα κρατήσει η φωτιά στη Μέση Ανατολή.

Η αγορά υπό παρακολούθηση

Παράλληλα, η κυβέρνηση στέλνει μήνυμα προς την αγορά ότι δεν θα ανεχτεί αδικαιολόγητες αυξήσεις τιμών και «προληπτικές» ανατιμήσεις. Η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς έχει ήδη ανακοινώσει στοχευμένους ελέγχους στα πρατήρια καυσίμων.

Το φαινόμενο είναι γνωστό από παλιά: τιμές που εκτοξεύονται στο άκουσμα μιας είδησης και αρνούνται να κατεβούν όταν η αιτία εκλείψει. Δεν αποτελούν βέβαια όλες οι περιπτώσεις κρούσματα αισχροκέρδειας. Αλλά από την κυβέρνηση διαμηνύουν ότι το νομικό «οπλοστάσιο» υπάρχει και θα χρησιμοποιηθεί, όπου οι κανόνες παραβιάζονται.

insdider.gr – Κώστας Κετσιετζής