Ν. Νικολόπουλος: Συνταγματική Αναθεώρηση ή Πολιτικός Αντιπερισπασμός;

6 Φεβρουαρίου 2026

Υπάρχουν στιγμές στην πολιτική ζωή ενός τόπου όπου οι κυβερνήσεις, έχοντας εξαντλήσει κάθε πραγματικό εργαλείο διακυβέρνησης, καταφεύγουν σε θεσμικά πυροτεχνήματα. Επιστρατεύουν μεγάλες λέξεις, ιστορικές διακηρύξεις και μεγαλόπνοες εξαγγελίες, όχι για να υπηρετήσουν τη Δημοκρατία αλλά για να καλύψουν την πολιτική τους γύμνια.

Σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο εντάσσεται η πρόσφατη πρωτοβουλία της κυβέρνησης για Συνταγματική Αναθεώρηση.

Η εξαγγελία αυτή δεν αποτελεί προϊόν εθνικής ανάγκης. Δεν είναι αποτέλεσμα θεσμικής ωριμότητας ούτε καρπός κοινωνικής απαίτησης. Αντιθέτως, αποτελεί μια επικοινωνιακή απόπειρα διαφυγής από τη φθορά, την κρίση αξιοπιστίας και τη βαθιά δυσπιστία που διαπερνά πλέον την ελληνική κοινωνία.

Το Σύνταγμα δεν είναι πολιτικό εργαλείο. Είναι ο θεμέλιος λίθος της Δημοκρατίας. Και η ιστορία διδάσκει ότι όποιος επιχειρεί να το μετατρέψει σε επικοινωνιακό σωσίβιο, τελικά αποκαλύπτει το πολιτικό του αδιέξοδο.

Η σημερινή κυβέρνηση εμφανίζεται ως δήθεν μεταρρυθμιστής των θεσμών την ίδια στιγμή που κατηγορείται για πρακτικές συγκέντρωσης εξουσίας, για αποδυνάμωση του κοινοβουλευτικού ελέγχου και για χειρισμούς που κλόνισαν την εμπιστοσύνη των πολιτών στη Δικαιοσύνη και τη λειτουργία του κράτους δικαίου.

Δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως εγγυητής της συνταγματικής τάξης εκείνος που, κατά την άσκηση της εξουσίας του, λειτούργησε πολλές φορές στα όρια της θεσμικής εκτροπής. Δεν μπορεί να πείσει ως αναμορφωτής της Δημοκρατίας εκείνος που αντιμετώπισε τους θεσμούς ως εργαλεία πολιτικής επιβίωσης.

Η ελληνική κοινωνία δεν αρνείται τις μεταρρυθμίσεις. Τις ζητά. Αμφισβητεί όμως βαθιά την αξιοπιστία εκείνων που τις εξαγγέλλουν. Οι πολίτες δεν φοβούνται τις αλλαγές στο Σύνταγμα. Φοβούνται την εργαλειοποίησή του.

Η χώρα χρειάζεται πράγματι θεσμική αναγέννηση. Χρειάζεται ενίσχυση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης, πραγματική διαφάνεια, ουσιαστικό κοινοβουλευτικό έλεγχο και πολιτικό σύστημα που να λογοδοτεί στους πολίτες.

Όμως οι μεγάλες θεσμικές αλλαγές δεν επιβάλλονται από κυβερνήσεις που βρίσκονται σε πολιτική αποδρομή. Επιτυγχάνονται όταν υπάρχει ευρεία κοινωνική συναίνεση, πολιτική αξιοπιστία και εμπιστοσύνη στους φορείς της μεταρρύθμισης.

Το κρίσιμο ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν χρειάζεται Συνταγματική Αναθεώρηση. Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιος διαθέτει τη νομιμοποίηση να την προτείνει.

Τα Συντάγματα δεν αναθεωρούνται για να σωθούν κυβερνήσεις. Αναθεωρούνται για να σωθούν Δημοκρατίες.

Και η Ελλάδα χρειάζεται μια πραγματική θεσμική επανεκκίνηση. Όχι έναν ακόμη επικοινωνιακό αντιπερισπασμό.